است كه دريا به هيچ روى مورد علاقهء آلبانها نيست . رود كورا همواره مصب خود را آلوده و مسدود مىكند . آلبانها هيچ اقدامى براى رفع آن انجام نمىدهند ، زيرا دريا مورد توجّه و علاقهء آنها نيست . در ضمن او خبر مىدهد كه دريانوردى در اين دريا ، صورت نمىگيرد و هيچ فايده‌اى از آن مترتب نيست . بدين روال ، ما دربارهء سواحل غربى آگاهيهاى كاملا مشخص و معينى داريم كه ناقض نظر آريستوبوليس مبنى بر وجود يك راه آبى سراسرى از طريق آمودريا به درياى سياه است . حال آن‌كه گروهى از دانشمندان غرب شيفتهء آن شده‌اند . به طور كلى ، همهء آگاهيهاى به دست آمده بسيار مبهم و گاه نادرست و خطا هستند . به عنوان نمونه دربارهء قوم تپور ( تپوران ) گفته شده كه زيستگاه آنان در جنوب شرق هيركانيا ( هيركان - گرگان ) بوده است . حال آن‌كه اينان در غرب هيركان مىزيسته‌اند . بعدها يونانيان دريافتند كه اقوام ساكن كرانهء درياى خزر ، جز از هيركانيان ، مردمانى بسيار فقير بودند . حتى به نظر آنان تمام اقوامى كه هيركان را تسخير نمودند - مادها ، پارسيها و پارتها - از ديدگاه فرهنگى در سطحى نازلتر از هيركانيان بودند و به همين دليل حاكميت آنها هيچ سودى در پى نداشت . دولت مقدونيان نيز بسيار مستعجل بود و براى مناطق ساحلى درياى خزر سودى به بار نياورد . از اين پس به تأسيس دولت پارتيان به عنوان دولتى جهانى خواهيم پرداخت كه باروميان سرگرم پيكار بودند و نيز به رابطهء پارتيان با مناطق ساحلى درياى خزر و در پى آن به تأسيس دولتى پادشاهى در عهد ساسانيان اشاره خواهيم كرد كه طى آن آلبانيا به صورت بخشى از متصرفات دولت ساسانى درآمد . چون شناختى نسبت به حاضران در جلسه ندارم و چه بسا محتمل است گفته‌هاى من چندان مفهوم نباشد ، لذا پيشنهاد مىكنم پرسشهايى به صورت كتبى و يا شفاهى مطرح شود . ساعت بعد را به پاسخ اختصاص خواهم داد . در صورت باقى بودن وقت به ادامهء گزارش خواهم پرداخت . چه بسا ممكن است از سوى حاضران پيشنهادها و اصلاحها و تصحيحهايى ارائه شود . پرسش : در چه عصرى نام جيحون بر آمودريا اطلاق شد ؟ پاسخ : نام آمودريا در تورات و انجيل آمده است . از قرار معلوم ، تا پيش از اسلام ساكنان سرزمين اطراف آمودريا مسيحى بودند و اين نام را به كار مىگرفتند . اين كه بوميان